Gimnazija Veljko Petrović Sombor kao "otvorena škola" za sve građane

Trodnevna književna radionica pod nazivom "Odlike tradicionalnog romana" okupila je, krajem juna, dvadesetak učesnika među kojima su bili učenici gimnazije i građani Sombora koji su već davno završili srednju školu ili fakultet. Radionica je imala za cilj da polaznici razmatraju odlike romana, istorijat, sadašnjost i budućnost tog književnog roda. Za primer je uzet realistički i filozofski roman Fjodora Dostojevskog "Braća Karamazovi."

Interesantno je da na našem jeziku nije pronađena adekvatna publikacija koja se odnosi na osnovne elemente romana. Pronađeno je delo Mihaila Bahtina "O romanu" (Beograd: Nolit, 1989), ali u njemu nema uputstava o tome koji elementi čine roman na koje bi se usmerili čitaoci kako bi ga bolje procenili, ali i pisci-početnici koji odluče da se oprobaju u pisanju takvog literarnog dela. Dobra uputstva korištena su iz poznate knjige E.M. Forstera, "Aspects of the novel" (San Diego, New York, London: A Harvest Book, 1985). U nedostatku odgovarajuće literature, voditelji radionice su priredili radni materijal na 19 kucanih stranica koji je polaznicima podeljen prilikom upisa, dvadesetak dana pre početka rada radionice. Voditelji su bili Lidija Nerandžić-Čanda, profesor i Rajko Igić, maturant Gimnazije u Somboru 1956. godine. Gost radionice bio je Dušan Savić, romanopisac iz Sombora.

U radionici se raspravljalo o opštim odlikama romana (priča, zaplet ili plot, likovi, glavni konflikt, kulminacija, teme, motivi, simboli, predskazanja, ritam, narator, glagolsko vreme, mesto i vreme zbivanja, glavni junak, romani od doba stare Grčke do danas i budućnost romana). Analiza svih aspekata romana "Braća Karamazovi"bila je detaljna, pojedini segmenti tog obimnog dela su ilustrovani.

Na kraju, sledio je kviz koji sadrži pitanja o ličnostima i događajima u tom romanu. Pored toga, učesnici su uradili sledeće domaće zadatke:

(1) ocenite prvu stranicu u osam romana ("Baron iz šaraga", "Braća Karamazovi", "Na Drini ćuprija", "Padalice", "Rat i mir", "Sto godina samoće", "Tvrđava", "Zebnja"),

(2) da li je piscu-početniku lakše napisati roman ili zbirku poezije.

Za drugi zadatak, polaznicima je dat kratak segment teksta, koji se na tu temu odnosi, iz Encyclopædia Britanica ("The future of the novel"). Odgovori na prvi zadatak su pokazali da se većini najviše svideo početak ovih romana: "Na Drini ćuprija", "Braća Karamazovi", "Tvrđava" i "Sto godina samoće".

Organizatori ovog skupa su Gimnazija "Veljko Petrović" i Gradska biblioteka "Karlo Bijelicki" u Somboru. Oni ističu da bi vredelo da se slične radionice, za đake i građane Sombora i okoline, u buduće organizuju ne samo iz književnosti već i iz nekih drugih oblasti, uključujući sledeće: kratki kursevi stranih jezika, kurs jezika nacionalnih manjina, recenziranje i prikaz književnih dela, šta rade urednici knjiga i časopisa, istorijat opere, istorijat simfonje, prva pomoć, pravilna ishrana, nega starih osoba, itd. Takvim radom će se doprineti da, u letnjim mesecima, gimnazija postane "otvorena škola" za građane svih uzrasta.