Romanima do istine

U Srpskoj čitaonici Laza Kostić u Somboru u petak, 7. avgusta, ostvaren je književni susret koji je bio u znaku osvetljavanja književnog portreta Dragomira Dujmova (rođen 1963. u Sentešu, Mađarska), srpskog književnika, pesnika, romanopisca, prevodioca i publiciste koji živi i stvara u Budimpešti.

Ostvarenju književnog programa, odnosno promocije koju je organizovala Gradska biblioteke Karlo Bijelicki, prethodio je susret četvoročlane delegacije Srpske samouprave budimpeštanskog Sedmog kvarta, na čelu sa predsednicom dr Aleksandrom Lastić, Vladislavom Živanovićem, zamenikom gradonačelnika grada Sombora, Nemanjom Saračem, članom Gradskog veća zaduženog za oblast kulture i informsanja i Vladimirom Jerkovićem, direktorom somborske Biblioteke. Na prijemu u županjskom zdanju bilo je reči o mogućnostima uspostavljanja čvršće saradnje sa organizacijama Srba u Budimpšeti, posebno kada je reč o afirmaciji lepe pisane reči, kako one koja nastaje pod okriljem Zadužbine Jakov Ignjatović i Srpskog kulturnog centra u glavnom gradu Mađarske, tako i onog što sada nastaje u Somboru i biva objavljivano pod okriljem Gradske biblioteke koja je u poslednje dve godine izrazla u najagilnijeg izdavača među bibliotekama u Srbiji.

U prisustvu brojnih poštovalaca knjige i pisanja, u Čitaonici su potom predstavljena dva romana Dragomira Dujmova. Vreme mesečarenja (2014) i Ogledalo od zelenog jaspisa (2015), oba objavljena u suizdanju Zadužbine Jakov Ignjatović i Srpske samouprave u Eržebetvaroši. O bogatom književnom opusu ovog stvaraoca govorio je David Kecman Dako, a sam autor je čitao odlomke sa stranica svojih ostvarenja i odgovarao na pitanja postavljena iz publike.

"Dujmov je danas među najzapaženijim prozaistima, ne samo kada je reč o piscima iz srpske dijaspore, nego o savremenoj srpskoj prozi uopšte. Od onih je pisaca koji je već na samom početku, pojavljivanjem najpre knjiga pripovetaka Zgužvano doba i Prevoznik tajni, a posebno i romana Voz savesti koji je doživao dva izdanja i ovenčan je nagradom Rastko Petrović, ostvario prva dva preduslova za opstanak na književnoj sceni: pronaći svoju književnu temu a potom i svoj posve originalni način, stil i formu za njeno uobličenje. Inače, Dujmov piše o Srbima - potomcima iz Čarnojevićevog jata, o njihovim neprilikama vekovima unazad kako ljudima koji su kroz sva vremena uvek između dva praga. U pogledu sadržaja njegovih pripovedaka i romana, uvek je to o nečem što je namerno ili slučajno skrajnuto, znatno marginalizovano, što predstavlja takozvanu belu mrlju (nepoznanicu, prazninu) na stranicama istorije jednako i srpske i mađarske. Tako je i kada je reč o ova dva romana Vreme mesečarenja." – rekao je književnik David Kecman Dako.

Delo je široj javnosti, pa i istoričarima nepoznato i govori dešavanjima od trena
završetka Velikog rata 1918. godine pa sve do povlačenja granice između Mađarske i Kraljevine SHS u novembru 1921. godine. Ogledalo od zelenog jaspisa (oslobađanje Budima od Osmanlija 1686. godine) je najbliže žanru malog istorijskog romana a na njegovim stranicama zanimljivosti koje su toliko životne da asociraju i na vreme sadašnje, onog što se zbiva pri sukopu tri religije, hrišćanstva, judeizma i islama. Radom na ovom kao i na prethodnom romanu Vreme mesečarenja, piscu Dujmovu je pošlo za rukom da ostane među srodnim književnim stvaraocima koji istraživanjem građe za knjigu, potom i pisanjem, razotkrivanjem minulog istovremeno osvetljavaju i prošlost ali na način kako to ni istoričari ne umeju. Jer, kako to o uspelom istorijskom romanu ghovori i srpski filozof Risto Tubić (1947), istina je uvek bliža istoriji koju otkrivaju veliki romani nego opšti zakoni za kojima tragaju sociolozi. Stoga je za istoriju važno da bude pisana stilom koji potstiče maštu u čitaocima, da bi se delu udahnula potrebna poetska i dramska snaga. Istina je ono najbolje što imaginacija može da pruži, a pisac je stoga pozvaniji od istoričara da otkrije i ponovo postavi izgubljena istorijske veze.

Osim Grada Sombora i Gradske biblioteke Karlo Bijelicki kao organizatora ovog književnog programa na polju saradnje sa našom dijasporom, pažnje vrednu podršku dalo je Preduzeće Cerena trade, u Somboru.